آموزش ای جکس (Ajax)، تکنیک غیرهمزمانی در وب

این تاپیک 1 پاسخ و 1 مشارکت کننده دارد . آخرین آپدیت توسط :  معین تفضلی ،‏ 8 ماه پیش .

۲۷۲ visibility
نویسنده پست
چهارشنبه ، ۲۹ آذر ۱۳۹۶     ۳:۱۳ ب.ظ #


معین تفضلی

Subscriber
5 پست8 تاپیک

ای جکس (Ajax) عنوان جذابی است از نوعی تکنیک برنامه نویسی ترکیبی که از سال 2005 با کاربرد آن توسط موتورهای جستجویی چون گوگل و برنامه نویسان وب مطرح شد، این کلمه مخففی است از سرواژه های Asynchronous JavaScript And XML و در بیانی ساده به معنی نقل و انتقال داینامیک و غیرهمزمان اطلاعات در صفحات وب، بدون بارگذاری مجدد (reload) آنها است، نمونه برجسته ای از کاربرد ای جکس در شبکه های اجتماعی، چت روم های آنلاین و سرویس های آپلود فایل خودنمایی می کند، در واقع با کمک این تکنیک درخواست از سمت مرورگر به سرور ارسال می شود بدون اینکه در روند صفحه فعلی مرورگر کاربر خللی وارد شود (عبارت Asynchronous به معنی غیرهمزمان یا هم روند است و این یعنی عملیات در پس زمینه صورت می گیرد و کاربر همچنان می تواند در مروگر پیمایش کند)، اگرچه به کارگیری این تکنیک در مقایسه با سایر زبان های اسکریپت نویسی وب، تقریبا جدید و روشی نوین است، اما باید توجه داشت که ای جکس یک زبان جداگانه محسوب نمی شود بلکه شیوه ی نوینی از به کارگیری و ترکیب JavaScript و XML است.

تلفظ و نگارش صحیح Ajax
قبل از اینکه به ادامه آموزش بپردازیم، یادآور می شویم که این عبارت در بین برنامه نویسان فارسی زبان وب گاها به صورت های متفاوتی تلفظ و نوشته می شود که در واقع همه به یک مفهوم اشاره دارند، به طور مثال آجاکس، آژاکس، ایجکس، ای جکس و...، در نگارش انگلیسی این کلمه نیز گاهی AJAX و گاهی Ajax (با تلفظ اِی جَکس) نگاشته می شود، به نظر می رسد صحیح ترین واژه برای تلفظ و نگارش این عبارت اِی جَکس (Ajax) باشد که در مجموعه مطالب آموزشی سایت از آن استفاده کرده ایم.
ضرورت و پیش نیازهای فراگیری ای جکس (Ajax)
پیشتر اشاره کردیم تکنیک ای جکس مبتنی بر ارسال غیرهمزمان درخواست از مرورگر به سرور در پس زمینه است، منظور از غیرهمزمانی این است که با ارسال یک درخواست مبتنی بر ای جکس نیازی به بارگذاری مجدد صفحه وب نیست و کاربر می تواند تجربه بهتری از کار با برنامه داشته باشد، به طور مثال فرض کنید بخواهید بخش کوچکی از قسمت مدیریت سایتتان (مانند بخش تعداد آخرین نظرات جدید) را  به روزرسانی کنید، در حالت معمول برای انجام این کار راهی جز رفرش صفحه وب وجود ندارد، اما با ای جکس می توان در فواصل زمانی خاص درخواست هایی در پس زمینه ارسال، نتیجه را دریافت و مطابق با نیازمان به کمک جاوا اسکریپت پردازش کرد، کاربرد درست و بجا از این شیوه می تواند لذت استفاده از برنامه های تحت وب را دوچندان کند ضمن اینکه برخی از برنامه ها ماهیتا باید مبتنی بر تکنیک غیرهمزمانی طراحی شوند، به فرض تصور وجود برنامه پشیبانی آنلاین بدون این شیوه عملا ممکن نیست، برای فراگیری ای جکس، داشتن حداقل دانشی از جاوا اسکریپت، HTML و آشنایی مختصری با XML ضروری است، چرا که پایه اصلی دستورات ای جکس به وسیله کدهای جاوا اسکریپت شکل می گیرد و در پروژه های کاربردی تسلط بر جاوا اسکریپت می تواند تا حدود زیادی کار با ای جکس را آسانتر و حرفه ای تر کند، اما به هر صورت در حداقل شرایط نیز می توانیم با پیروی از برخی نمونه کدها و آشنایی کلی با این تکنولوژی تا حدود زیادی نیازهایمان را بر طرف کنیم.
شروع آموزش ای جکس با یک مثال
برای شروع آموزش این تکنیک، شاید بهتر باشد ابتدا به صورت کاربردی با ای جکس آشنا شویم، به طور مثال یک فرم ساده وب را در نظر بگیرید که در رویداد onchange، تابعی مبتنی بر جاوا اسکریپت را اجرا می کند:

همانطور که گفتیم، ارسال و دریافت اطلاعات در وب، در حالت عادی با بارگذاری مجدد صفحه انجام می شود که این مسئله مخصوصا در مواردی که می خواهیم یک عملیات جزئی در صفحه داشته باشیم چندان منطقی و باب طبع کاربر نیست، برای حل این مشکل با افزودن چند خط کد ای جکس زیر می توانیم بدون رفرش صفحه اطلاعات را به سرور منتقل کرده و مجددا پاسخ را دریافت کنیم (در اینجا می خواهیم پس از اینکه کاربر نام خود را در فیلد اول وارد کرد در فیلد دوم زمان را نشان دهیم):

کد بالا برای ارسال درخواست بر بستر ای جکس کامل نیست و بعد از افزودن کدهایی که در ادامه خواهیم دید درخواست به سرور در پس زمینه ارسال می شود، در بررسی کد، XMLHttpRequest یک Object است که در جاوا اسکریپت با دستور new فراخوانی و به متغیر نسبت داده می شود، برای درک دقیق مفهوم آبجکت باید با برنامه نویسی شی گرا آشنا باشیم اما فعلا در همین حد بدانیم که XMLHttpRequest در واقع ساز و کاری را فراهم می کند که بتوانیم درخواست هایی در بستر ای جکس ارسال و نتیجه را دریافت کنیم، این ساز و کار را در برنامه نویسی اصطلاحا API (مخفف Application Programming Interface) می نامند، XMLHttpRequest در مرورگر اینترنت اکسپلورر در نسخه های قدیمی به نحو متفاوتی عمل می کند و اگر بخواهیم چنین مرورگرهایی را نیز پشتبانی کنیم نیاز به کدهای اضافه و استفاده از ActiveXObject داریم، به همین دلیل در نمونه کد بالا تنظیمات سازگار با همه مرورگرها آورده شده تا از این نظر با مشکل مواجه نشویم، اما برای ارسال درخواست و دریافت نتیجه در پس زمینه به دستورات بیشتری نیاز است که در ادامه خواهیم دید:

در تحلیل تکه کد بالا onreadystatechange در ای جکس متدی از آبجکت XMLHttpRequest است که پس از ارسال یک درخواست، مقدار عددی متد readyState را بررسی می کند تا ببیند که رویداد جدیدی رخ داده یا خیر، در بیان ساده هر اتفاقی که در روند ارسال یک درخواست بر بستر ای جکس می افتد با یک مقدار عددی (از 0 تا 4) مشخص می شود، این مقدار عددی را متد readyState در خود نگه می دارد و متد onreadystatechange در واقع زمانی برقرار و به اصطلاح true است که مقدار readyState از حالت پیش فرض به یک عدد تغییر کند (متدهایی مانند onreadystatechange را که با رویداد سر و کار دارند، در اصطلاحات برنامه نویسی EventHandler می گویند)، شرح دقیقتر متد readyState در ادامه خواهد آمد.
readyState یا وضعیت آماده چیست؟
همان طور که اشاره شد بعد از فراخوانی XMLHttpRequest مرورگر یک درخواست ای جکس را شروع می کند و متد readyState در طی این روند با اعدادی از 0 تا 4 که هر کدام یک وضعیت را نمایش می دهند مقداردهی می شود، عدد 0 وضعیت UNSENT را نشان می دهد که یعنی متد open در مرورگر ساخته شده اما هنوز فراخوانی نشده است، عدد 1 وضعیت OPENED را نشان می دهد یعنی متد open فراخوانی شده، عدد 2 نشانگر وضعیت HEADERS_RECEIVED است یعنی متد send فراخوانی شده و سربرگ های HTTP و پاسخ سرور آماده است، عدد 3 نشانگر وضعیت Downloading است، یعنی مرورگر در حال دریافت مقادیر ارسال شده از سرور به عنوان پاسخ است، در گام آخر برای اینکه بررسی کنیم همه چیز مرتب است readyState باید DONE یا کامل باشد، حالت کامل با عدد 4 دریافت می شود و با شرط ساده if برابری آن را بررسی می کنیم (که آیا XMLHttpRequest.readyState برابر 4 است یا خیر).
دریافت و نمایش پاسخ سرور در ای جکس (Ajax)
پس از دریافت مقدار عددی 4 در بررسی readyState با دستور شرطی if، تکه کد document.myform.time.value اجرا و مقدار برگردانده شده توسط سرور که در متد responseText وجود دارد را به فیلد input که با مقدار name آن مشخص شده می دهیم، با دقت در کد متوجه می شویم که در متد open از عبارت GET برای آرگیومنت اول، آدرس یک فایل PHP برای آرگیومنت دوم و عبارت true برای آرگیومنت سوم استفاده شده، در حال حاضر در همین حد بدانیم که این پارامترها به ترتیب برای مشخص کردن نحوه ارسال اطلاعات (متد GET یا POST)، آدرس فایل مقصد در سرور (در اینجا فایل PHP) که درخواست به آن ارسال می شود و تعیین اینکه آیا سایر فعالیت های مرورگر در طی روند درخواست متوقف شود یا خیر (به ترتیب با مقدار false یا true، در حالت پیش فرض true) می باشند، در نهایت اطلاعات را با متد send به فایلی که با متد open فراخوانی گردیده ارسال می کنیم، در کد فعلی هیچ مقداری در send ارسال نشده و مقادیر آرگیومنت آن برابر با null است، اما در آموزش های بعدی خواهیم دید که می توان در یک درخواست مبتنی بر ای جکس پارامترهایی نیز به همراه درخواست به سرور ارسال کرد، کدمان در نهایت به صورت زیر خواهد بود:

1  تشکر
چهارشنبه ، ۲۹ آذر ۱۳۹۶     ۳:۱۷ ب.ظ #


معین تفضلی

Subscriber
5 پست8 تاپیک

برای اطلاع بیشتر در مورد مطالب فوق می توانید به وب سایت 118فایل مراجعه کنید.

1  تشکر
پست 1 تا 2 (از مجموع 2 پست)

برای پاسخ دادن به این تاپیک باید وارد سایت شوید .